Thêm -s/-es cho động từ: lý thuyết và bài tập

🎯 MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau bài học này, bạn sẽ:

Nắm vững 4 quy tắc thêm -s/-es cho động từ với chủ ngữ He/She/It
Biết cách xử lý các trường hợp đặc biệt (y → ies, have → has)
Chia động từ chính xác với các đuôi khác nhau
Tránh được các lỗi phổ biến khi chia động từ

📖 PHẦN 1: LÝ THUYẾT

1.1. Khi nào cần thêm -s/-es?

⭐ Quy tắc cơ bản:

Chỉ thêm -s/-es khi:

Chủ ngữ là He/She/It (ngôi thứ 3 số ít)
Câu KHẲNG ĐỊNH
Thì Hiện tại đơn

❌ KHÔNG thêm	✅ CÓ thêm
I work	He works
You work	She works
We work	It works
They work

💡 Ghi nhớ: Chỉ với He/She/It trong câu khẳng định mới thêm -s/-es!

1.2. QUY TẮC 1: Thêm -s (Động từ thông thường) 📝

Áp dụng: Hầu hết các động từ thông thường

Động từ + s

Động từ gốc	Thêm -s	Ví dụ	Dịch nghĩa
work	works	He works hard.	Anh ấy làm việc chăm chỉ.
play	plays	She plays piano.	Cô ấy chơi piano.
live	lives	It lives here.	Nó sống ở đây.
eat	eats	He eats rice.	Anh ấy ăn cơm.
drink	drinks	She drinks tea.	Cô ấy uống trà.
read	reads	He reads books.	Anh ấy đọc sách.
write	writes	She writes well.	Cô ấy viết tốt.
sleep	sleeps	It sleeps all day.	Nó ngủ cả ngày.
run	runs	He runs fast.	Anh ấy chạy nhanh.
swim	swims	She swims well.	Cô ấy bơi giỏi.

1.3. QUY TẮC 2: Thêm -es (Động từ đặc biệt) 🔤

Áp dụng: Động từ kết thúc bằng -o, -s, -x, -sh, -ch, -z

Động từ + es

A. Kết thúc bằng -o

Động từ gốc	Thêm -es	Ví dụ	Dịch nghĩa
go	goes	He goes to work.	Anh ấy đi làm.
do	does	She does homework.	Cô ấy làm bài tập.

B. Kết thúc bằng -s, -ss

Động từ gốc	Thêm -es	Ví dụ	Dịch nghĩa
pass	passes	He passes the test.	Anh ấy qua bài kiểm tra.
miss	misses	She misses the bus.	Cô ấy lỡ xe buýt.
kiss	kisses	He kisses her.	Anh ấy hôn cô ấy.

C. Kết thúc bằng -x

Động từ gốc	Thêm -es	Ví dụ	Dịch nghĩa
fix	fixes	He fixes the car.	Anh ấy sửa xe.
mix	mixes	She mixes the colors.	Cô ấy trộn màu.
relax	relaxes	He relaxes at home.	Anh ấy thư giãn ở nhà.

D. Kết thúc bằng -sh

Động từ gốc	Thêm -es	Ví dụ	Dịch nghĩa
wash	washes	She washes dishes.	Cô ấy rửa bát.
brush	brushes	He brushes his teeth.	Anh ấy đánh răng.
finish	finishes	She finishes work.	Cô ấy hoàn thành công việc.
push	pushes	He pushes the door.	Anh ấy đẩy cửa.

E. Kết thúc bằng -ch

Động từ gốc	Thêm -es	Ví dụ	Dịch nghĩa
watch	watches	He watches TV.	Anh ấy xem TV.
teach	teaches	She teaches English.	Cô ấy dạy tiếng Anh.
catch	catches	He catches the ball.	Anh ấy bắt bóng.
reach	reaches	She reaches the top.	Cô ấy đến đỉnh.

💡 Mẹo ghi nhớ: Nhớ cụm "O-S-X-SH-CH" → thêm -ES

1.4. QUY TẮC 3: Y → IES (Phụ âm + y) 🔄

Áp dụng: Động từ kết thúc bằng phụ âm + y

Bỏ y → Thêm ies

Động từ gốc	Đổi y → ies	Ví dụ	Dịch nghĩa
study	studies	He studies Math.	Anh ấy học Toán.
try	tries	She tries hard.	Cô ấy cố gắng.
fly	flies	It flies high.	Nó bay cao.
cry	cries	The baby cries.	Em bé khóc.
carry	carries	He carries a bag.	Anh ấy mang túi.
worry	worries	She worries a lot.	Cô ấy lo lắng nhiều.

⚠️ Chú ý: Trước "y" phải là PHỤ ÂM (b, c, d, f, g, r, t, v...)

1.5. QUY TẮC 4: Nguyên âm + y → Chỉ thêm -s 🔤

Áp dụng: Động từ kết thúc bằng nguyên âm (a, e, i, o, u) + y

Động từ + s (KHÔNG đổi y)

Động từ gốc	Thêm -s	Ví dụ	Dịch nghĩa
play	plays	He plays games.	Anh ấy chơi game.
say	says	She says hello.	Cô ấy nói xin chào.
buy	buys	He buys food.	Anh ấy mua đồ ăn.
pay	pays	She pays money.	Cô ấy trả tiền.
enjoy	enjoys	He enjoys music.	Anh ấy thích âm nhạc.

💡 So sánh:

study (phụ âm "d" + y) → studies ✅
play (nguyên âm "a" + y) → plays ✅

1.6. QUY TẮC 5: Động từ bất quy tắc ⚡

Có một động từ BẤT QUY TẮC quan trọng:

Động từ gốc	Dạng He/She/It	Ví dụ	Dịch nghĩa
have	has	He has a car.	Anh ấy có một chiếc xe.

⚠️ KHÔNG PHẢI "haves"!

❌ He haves a car. → SAI
✅ He has a car. → ĐÚNG

1.7. Bảng tổng hợp các quy tắc

Quy tắc	Điều kiện	Cách thêm	Ví dụ
1. Thêm -s	Động từ thông thường	+ s	work → works
2. Thêm -es	Kết thúc: -o, -s, -x, -sh, -ch	+ es	go → goes, watch → watches
3. Y → IES	Phụ âm + y	Bỏ y + ies	study → studies
4. Thêm -s	Nguyên âm + y	+ s	play → plays
5. Bất quy tắc	have	→ has	have → has

🎨 PHẦN 2: VÍ DỤ MINH HỌA

2.1. Phân loại theo từng quy tắc

Nhóm 1: Thêm -s (Động từ thông thường)

Gốc	He/She/It	Câu ví dụ
work	works	He works at a bank. (Anh ấy làm việc ở ngân hàng.)
eat	eats	She eats breakfast. (Cô ấy ăn sáng.)
sleep	sleeps	The cat sleeps on the sofa. (Con mèo ngủ trên sofa.)
read	reads	He reads newspapers. (Anh ấy đọc báo.)
drink	drinks	She drinks coffee. (Cô ấy uống cà phê.)

Nhóm 2: Thêm -es (O-S-X-SH-CH)

Gốc	He/She/It	Câu ví dụ
go	goes	He goes to school. (Anh ấy đi học.)
do	does	She does her homework. (Cô ấy làm bài tập.)
watch	watches	He watches movies. (Anh ấy xem phim.)
wash	washes	She washes clothes. (Cô ấy giặt quần áo.)
teach	teaches	He teaches Math. (Anh ấy dạy Toán.)
fix	fixes	She fixes computers. (Cô ấy sửa máy tính.)
miss	misses	He misses his family. (Anh ấy nhớ gia đình.)

Nhóm 3: Y → IES (Phụ âm + y)

Gốc	He/She/It	Câu ví dụ
study	studies	She studies hard. (Cô ấy học chăm chỉ.)
try	tries	He tries his best. (Anh ấy cố hết sức.)
fly	flies	The bird flies away. (Con chim bay đi.)
cry	cries	The baby cries a lot. (Em bé khóc nhiều.)
carry	carries	He carries a backpack. (Anh ấy mang ba lô.)

Nhóm 4: Nguyên âm + y → Thêm -s

Gốc	He/She/It	Câu ví dụ
play	plays	He plays football. (Anh ấy chơi bóng đá.)
say	says	She says thank you. (Cô ấy nói cảm ơn.)
buy	buys	He buys books. (Anh ấy mua sách.)
enjoy	enjoys	She enjoys dancing. (Cô ấy thích nhảy.)

Nhóm 5: Bất quy tắc (have → has)

Gốc	He/She/It	Câu ví dụ
have	has	He has a dog. (Anh ấy có một con chó.)
have	has	She has long hair. (Cô ấy có mái tóc dài.)
have	has	It has four legs. (Nó có bốn chân.)

2.2. Trong đoạn văn thực tế

Ví dụ 1: Miêu tả người bạn

"My friend Tom lives in London. He works at a company. Every morning, he goes to work by bus. He starts work at 8 AM. He has lunch at noon. In the evening, he watches TV and reads books. On weekends, he plays football and enjoys spending time with friends."

→ Bạn tôi Tom sống ở London. Anh ấy làm việc ở một công ty. Mỗi sáng, anh ấy đi làm bằng xe buýt. Anh ấy bắt đầu làm việc lúc 8 giờ sáng. Anh ấy ăn trưa lúc 12 giờ. Buổi tối, anh ấy xem TV và đọc sách. Vào cuối tuần, anh ấy chơi bóng đá và thích dành thời gian với bạn bè.

Ví dụ 2: Miêu tả em gái

"My sister studies at university. She studies very hard. She goes to the library every day. She reads many books. She also teaches English part-time. She enjoys her job. On Sunday, she relaxes at home. She watches movies and listens to music."

→ Em gái tôi học ở trường đại học. Em học rất chăm chỉ. Em đi thư viện mỗi ngày. Em đọc nhiều sách. Em cũng dạy tiếng Anh bán thời gian. Em thích công việc của mình. Vào Chủ nhật, em thư giãn ở nhà. Em xem phim và nghe nhạc.

2.3. So sánh các dạng động từ

Động từ gốc	I/You/We/They	He/She/It	Quy tắc
work	I work	He works	Thêm -s
go	I go	He goes	Thêm -es (-o)
study	I study	He studies	Y → IES
play	I play	He plays	Nguyên âm + y
have	I have	He has	Bất quy tắc
watch	I watch	He watches	Thêm -es (-ch)
wash	I wash	He washes	Thêm -es (-sh)
try	I try	He tries	Y → IES
buy	I buy	He buys	Nguyên âm + y

⚠️ PHẦN 3: LỖI THƯỜNG GẶP

Lỗi 1: Quên thêm -s/-es với He/She/It

❌ SAI: "He work every day."
✅ ĐÚNG: "He works every day."
Giải thích: Với He/She/It, động từ phải thêm -s/-es.

Lỗi 2: Thêm -s thay vì -es với động từ đặc biệt

❌ SAI: "He gos to school." / "She watchs TV."
✅ ĐÚNG: "He goes to school." / "She watches TV."
Giải thích: Động từ kết thúc bằng -o, -ch phải thêm -es, không phải -s.

Lỗi 3: Quên đổi y → ies

❌ SAI: "She studys English."
✅ ĐÚNG: "She studies English."
Giải thích: Phụ âm + y phải đổi thành -ies, không thêm -s.

Lỗi 4: Đổi y → ies khi có nguyên âm trước y

❌ SAI: "He plaies football."
✅ ĐÚNG: "He plays football."
Giải thích: Nguyên âm + y chỉ thêm -s, KHÔNG đổi y → ies.

Lỗi 5: Dùng "haves" thay vì "has"

❌ SAI: "He haves a car."
✅ ĐÚNG: "He has a car."
Giải thích: "Have" là động từ bất quy tắc, với He/She/It là "has", không phải "haves".

Lỗi 6: Thêm -s/-es trong câu phủ định hoặc câu hỏi

❌ SAI: "He doesn't works." / "Does he works?"
✅ ĐÚNG: "He doesn't work." / "Does he work?"
Giải thích: Sau doesn't/Does, động từ về dạng NGUYÊN MẪU, không thêm -s/-es.

📝 PHẦN 5: TÓM TẮT BÀI HỌC

✅ Điểm chính cần nhớ:

✅ 5 QUY TẮC THÊM -S/-ES:

1. Thêm -s (Động từ thông thường)

work → works, eat → eats, read → reads

2. Thêm -es (Kết thúc: O-S-X-SH-CH)

go → goes, miss → misses, fix → fixes
wash → washes, watch → watches

3. Y → IES (Phụ âm + y)

study → studies, try → tries, fly → flies

4. Thêm -s (Nguyên âm + y)

play → plays, say → says, buy → buys

5. Bất quy tắc

have → has (KHÔNG phải haves!)

💡 Ghi nhớ:

🎯 Mẹo 1: Nhớ cụm "O-S-X-SH-CH" → Thêm -ES

go → goes
miss → misses
fix → fixes
wash → washes
watch → watches

🎯 Mẹo 2: Phân biệt -y

Phụ âm + y → IES: study → studies
Nguyên âm + y → S: play → plays

🎯 Mẹo 3: Nhớ "have → has"

✅ He has a car.
❌ He haves a car.

🎯 Quy tắc vàng: Chỉ thêm -s/-es trong:

Câu KHẲNG ĐỊNH
Với He/She/It
Thì Hiện tại đơn

🎯 Bảng tham khảo nhanh:

Đuôi động từ	Quy tắc	Ví dụ
Thông thường	+ s	works
-o, -s, -x, -sh, -ch	+ es	goes, washes
Phụ âm + y	y → ies	studies
Nguyên âm + y	+ s	plays
have	→ has	has